Author :
Abstract
Bu derleme çalışması, Türkiye’de yakın partner şiddetine maruz kalan kadınların yaşadığı çaresizlik, öğrenilmiş çaresizlik ve umutsuzluğu çalışan makale ve tezleri incelemektedir. 10 Şubat-10 Mart 2026 tarihleri arasında çalışmalara erişmek amacıyla ulusal ve uluslararası akademik veri tabanları ile Ulusal Tez Merkezi’nde detaylı bir alanyazın taraması gerçekleştirilmiştir. Yalnızca Türkiye’de yürütülen, yakın partner şiddetine maruz kalan kadınlarla çalışan, psikoloji disiplini ile ilişkili, Türkçe ve İngilizce makaleler kapsam dahiline alınmıştır. Tarama sonucunda kriterlere uygun 20 çalışma (10 makale ve 10 tez) tespit edilmiştir. Çalışmaların yöntemleri incelendiğinde nicel, ilişkisel ve kesitsel desenlerin sıklıkla tercih edildiği, nitel ve müdahale temelli çalışmaların kısıtlı olduğu görülmüştür. Çalışmaların temalarının ise başta bilişsel süreçler, öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri, kadınların psikolojik iyi oluşları ve sosyal faktörler olmak üzere farklılık gösterdiği görünmektedir. Sonuç olarak, Türkiye’de yakın partner şiddeti bağlamında maruz kalanların çaresizliğini konu edinen çalışmalar sayıca sınırlı olmakla birlikte var olan çalışmalar farklı şiddet türlerinin maruz kalanların yaşadığı çaresizliği üzerindeki etkisine vurgu yapması ve kadınların çaresizliğine etki eden kültürel normlara atıfta bulunması nedeniyle öncü niteliğindedir. Öte yandan, gelecekteki çalışmaların, maruz kalanların çaresizliğini yalnızca yakın partner şiddetinin sonucu değil dinamik bir süreç olarak ele alarak uluslararası alanyazınla paralel şekilde kadınların öz kaynakları ve çaresizlikle baş etme stratejilerine odaklanması alanyazına zengin bir katkı sunacaktır.
Keywords
Abstract
This review examines articles and theses focusing on helplessness, learned helplessness, and hopelessness among women exposed to intimate partner violence in Türkiye. In order to identify relevant studies, a detailed literature search was conducted between February 10 and March 10, 2026, using national and international academic databases as well as the National Thesis Center. Only studies conducted in Türkiye, involving women exposed to intimate partner violence, related to the discipline of psychology, and published in Turkish or English languages were included in the review. As a result of the screening process, 20 studies meeting the inclusion criteria were identified, consisting of 10 articles and 10 theses. Examination of the methodologies showed that quantitative, correlational, and cross-sectional designs were most frequently preferred, whereas qualitative and intervention-based studies were limited. Thematically, the studies varied, with major areas including cognitive processes, levels of learned helplessness, women’s psychological well-being, and social factors. In conclusion, although studies addressing helplessness among women exposed to intimate partner violence in Türkiye remain limited in number, the existing body of work is pioneering in emphasizing the impact of different forms of violence on women’s helplessness and in drawing attention to the cultural norms that shape women’s experiences of helplessness. At the same time, future research would make a valuable contribution to the literature by approaching helplessness not merely as an outcome of IPV, but as a dynamic process, and by focusing—parallel to the international literature—on women’s internal resources and their strategies for coping with helplessness.
