XVI. YÜZYILDA BİR COĞRAFYA KİTABI EVZAHÜ’L-MESALİK
A GEOGRAPHY BOOK IN XVITH CENTURY EVZAHÜ'L-MESALIK

Author : Gamze KARGI İNCE
Number of pages : 290-322

Abstract

16. yüzyılda topraklarını genişletmek isteyen Osmanlı padişahları coğrafya çalışmalarını desteklemişlerdir. Böylece İslami coğrafya eserleri ilgi görmüş ve bazıları Osmanlı Türkçesine çevrilmiştir. Ayrıca müellifler, Arapça ve Farsça eserlerden yararlanarak ve çeşitli notlar ekleyerek telif eserler oluşturmuşlardır. Coğrafya çalışmalarında sıklıkla kullanılan kaynaklardan biri de Ebü’l-Fidâ’nın Takvîmü’l-Büldân adlı eseridir. Sipahizâde Muhammed bin Alî, Ebü’l-Fidâ’nın bu eserinden yararlanarak Evzahü’l-Mesâlik ilâ Marifeti’l-Büldân ve’l-Memâlik adlı Arapça bir eser yazmış ve III. Murad’a sunmuştur. Sipahizâde eserini Sokullu Mehmed Paşa’nın isteğiyle muhtasar olarak Osmanlı Türkçesine çevirmiştir. Çalışmamızda öncelikle Ebü’l-Fidâ, eseri Takvîmü’l-Büldân ve Sipahizâde hakkında bilgi verilmiştir. Ardından inceleme metnimiz olan Evzahü’l-Mesâlik’in kaynakları ve içeriğine değinilmiş, eserin nüshaları tanıtılmıştır. Ayrıca yazmanın seçilen bir nüshasının yazım, ses ve Türkiye Türkçesinden farklı dil özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Evzahü’l-Mesâlik, yazıldığı döneminin dil ve kültür özelliklerini yansıtması, coğrafya terimlerinin zenginliği ve yer isimleri bakımından önemlidir. Bu nedenlerle incelememizin Türkoloji, tarihî coğrafya ve bilim tarihi üzerinde yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı inancındayız.

Keywords

Evzahü’l-Mesalik, Sipahizade Muhammed bin Ali, Osmanlı Coğrafyası, 16. Yüzyıl, Ebü’l-Fida

Read:611

Download: 207

Atıf Bulunamadı