TOKAT ve KASTAMONU DARÜŞŞİFALARI ETRAFINDA OLUŞAN TIBBİ MİSTİK FOLKLOR UYGULAMALARI
MEDICAL MYSTICAL FOLKLORE APPLICATIONS FORMED AROUND TOKAT and KASTAMONU OLD TURKISH HOSPITALS

Author : Mutlu ÖZGEN
Number of pages : 284-302

Abstract

Anadolu Selçuklu dönemine ait darüşşifalar, Tıp tarihimizin kadim kurumlarından biridir. Tıbbi uygulamaları ile bir dönem halkın yaşamında önemli bir yer teşkil eden darüşşifalar, özellikle tekkelerin ilgasına kadar mistik folklor uygulamalarının da merkezi olmuştur. Anadolu'daki pek çok darüşşifa, tekke olarak kullanıldıkları dönemde mistik folklor uygulamaları ile tıp kimliklerini devam ettirmiştir. Bu durum, aynı zamanda darüşşifalar etrafında zengin bir folklorun oluşmasına da öncülük etmiştir. Süheyl Ünver, Selçuk Tababeti adlı eserinde, tekkelerin ilgasına kadar Anadolu'da tıbbi-mistik folklor uygulamaları ile ön plana çıkan ve halk tarafından itikat beslenen darüşşifaların varlığından bahseder. Bu çalışmada, Ünver'in zengin folkloru ile ön plana çıkan darüşşifalar arasında gösterdiği Tokat'taki Pervane Bey Darüşşifası, nam-ı diğer ismi ile Gök Medrese, halk arasındaki itikadı ismiyle Kırk Kızlar Darüşşifası ile, Kastamonu'daki Ali Bin Pervane Hastanesi, halk arasındaki anılan itikadi ismi ile Yılanlı Darüşşifa, etrafında oluşan tıbbi ve mistik folklor uygulamalarına değinilecektir. Bu bağlamda, Tokat Pervane Bey darüşşifasında yer alan Kırk Kızlar türbesi ile ilgili olarak, yapı etrafında oluşan halk itikatlarına ait uygulamaların devam edip etmediğine yönelik 1998-2000 yılları arasında yürütülen etnografik alan araştırmaları sonucunda elde edilen verilerin bir kısmı, ilk olarak bu çalışmada paylaşılmıştır. Günümüze yalnızca giriş kapısı ulaşan, Kastamonu'daki Ali Bin Pervane Hastanesi etrafında oluşan ve halk tarafından kabul gören tıbbi mistik uygulamaları ise, Süheyl Ünver'in Selçuk Tababeti adlı eserindeki tespitleri ışığında açıklanmaya çalışılmıştır.

Keywords

Tokat, Kastamonu, Selçuklu, Darüşşifa, Kırk Kızlar, Yılanlı Medrese, Tıbbi Mistik Folklor, Halk İnancı, Süheyl Ünver.

Read: 809

Download: 266