KEMAL TAHİR’İN IŞIĞINDA: TÜRKİYE DEFTERİ (1971-1975) DERGİSİNDEKİ AYDIN VE ROMANCI SORUNSALI
IN CONSIDERATION OF KEMAL TAHIR:THE PROBLEM OF THE INTELLECTUAL AND THE NOVELIST IN TÜRKİYE DEFTERI’S (1971-1975) JOURNAL

Author : Nusret YILMAZ
Number of pages : 270-283

Abstract

Toplumla sanatın diyalektik ilişkisinin temel eksen alındığı toplumcu gerçekçi anlayışın bir aracı olan Türkiye Defteri’nin 12 Mart askeri darbesinden sonra yayın hayatına başlaması, dönemin özgül koşullarıyla birlikte değerlendirildiğinde, dikkate değer bir olaydır. Sol siyasal tartışmaların gölgesindeki edebi eleştirilerde dergi yazarları, Kemal Tahir’in bakış açısından yana tavır alırlar. Onun milli tarihten ilham alan yerli bakış açısı, edebiyat tutumunu belirlemiş, bu sayede Batı’yı örnek alan sanat dünyamızda kendine özgü bir çığır açılmasını sağlamıştır. Batı toplumlarındaki üretim ilişkilerinin bir türevi olan burjuvazinin ortaya çıkardığı roman türünün, Batı sosyopolitik gerçekliğinden ayrı düşünülemeyeceğini iddia eden Kemal Tahir, Doğu toplumları için farklı bir parantezin açılması gerektiğine inanır. Doğu’daki feodalitenin insancıl niteliğine yönelik yaptığı araştırmaların belirlediği sanat anlayışı hem kendi romanlarının çerçevesini çizmiş hem de Türkiye Defteri’nin sanat anlayışının eksenini belirlemiştir. 1970’lerin sarsıntılı sürecinde yayınlanan Türkiye Defteri, dönemin sol dünyasında sıkça tartışılan Doğu-Batı ikileşmesi, Batılılaşma, aydınlanma, yabancılaşma gibi sosyal olguların yanında toplumcu gerçekçi bakış açısıyla yazan romancılara dair eleştirilere yer verir. Temel eksenin Kemal Tahir olarak belirlendiği bu sanatsal bakışa göre Sabahattin Ali, Yaşar Kemal, Orhan Kemal, Nazım Hikmet, Fahri Erdinç başta olmak üzere birçok romancı hakkında değerlendirmeler yapılır. Dergide yer verilen romancıların 12 Mart dönemindeki baskı, tutuklama ve işkence gibi bireysel temalardan ziyade feodalite gibi toplumsal olgulara yer vermesi, Türkiye Defteri’nin sanatsal ve siyasal tutumlarının da bir göstergesidir.

Keywords

Türkiye Defteri, Roman, Kemal Tahir, Toplumcu Gerçekçilik, Doğu-Batı

Read: 1,156

Download: 391