Author :
Abstract
1991 yılında Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte yaklaşık 25 milyon etnik Rus’un Rusya Federasyonu sınırları dışında kalarak azınlık statüsüne düşmesi, post-Sovyet coğrafyanın en önemli demografik ve jeopolitik sonuçlarından birini ortaya çıkarmıştır. Kremlin, "Yakın Çevre" doktrini kapsamında bu nüfusu tanımlamak için "Dış Ruslar" (Compatriots Abroad) kavramını geliştirmiş ve zamanla bu kavramı dış politika stratejisinin önemli araçlarından biri hâline getirmiştir. Bu çalışma, Dış Ruslar kavramının tarihsel evrimini ve Rus dış politikasındaki stratejik rolünü Orta Asya odağında incelemektedir. Çalışmada literatür taraması ve karşılaştırmalı vaka analizi yöntemi kullanılarak Rusya’nın bu kavramı Gürcistan ve Ukrayna gibi Batı sınırındaki ülkelerde askerî müdahaleleri meşrulaştıran bir araç olarak kullanırken, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Tacikistan’dan oluşan Orta Asya cumhuriyetlerinde neden daha pragmatik ve temkinli bir politika izlediği analiz edilmektedir. Bulgular, Orta Asya’daki Rus diasporasının demografik olarak küçülmesine ve çeşitli etnikleştirme politikalarıyla karşı karşıya kalmasına rağmen Moskova’nın enerji, güvenlik ve bölgesel istikrar öncelikleri nedeniyle soydaş meselesini ikincil planda tuttuğunu göstermektedir. Buna karşın, 2022’de başlayan Ukrayna savaşı sonrasında güçlenen Rus milliyetçi söylemlerinin, özellikle Kuzey Kazakistan başta olmak üzere Orta Asya genelinde güvenlik kaygılarını ve irredantizm endişelerini artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords
Abstract
The dissolution of the Soviet Union in 1991 left approximately 25 million ethnic Russians outside the borders of the Russian Federation, creating one of the most significant demographic and geopolitical consequences of the post-Soviet era. Within the framework of the “Near Abroad” doctrine, the Kremlin developed the concept of “Compatriots Abroad” and gradually transformed it into an important instrument of its foreign policy strategy. This study examines the historical evolution of the compatriot concept and its strategic role in Russian foreign policy with a particular focus on Central Asia. Drawing on a literature review and comparative case analysis, the article investigates why Russia employs the compatriot discourse as a justification for intervention in countries along its western frontier, such as Georgia and Ukraine, while pursuing a considerably more pragmatic and cautious policy toward the Central Asian republics of Kazakhstan, Uzbekistan, Kyrgyzstan, Turkmenistan, and Tajikistan. The findings suggest that despite the demographic decline of the Russian diaspora and the ethnicization policies observed across Central Asia, Moscow has generally subordinated the compatriot issue to broader priorities related to regional stability, energy interests, and security cooperation. Nevertheless, the resurgence of Russian nationalist discourse following the 2022 war in Ukraine has intensified security concerns and fears of irredentism across the region, particularly in Northern Kazakhstan.
Keywords
Compatriots Abroad, Russian Foreign Policy, Near Abroad, Central Asia, Geopolitics, Russian World.
