TÜRKÇE EĞİTİMİNDE BAĞLAM TEMELLİ ÖLÇME-DEĞERLENDİRME YAKLAŞIMI: ÇOKTAN SEÇMELİ SORU YAZIM KILAVUZU ÜZERİNE BİR İNCELEME
Author :
Abstract
Bu çalışmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında geliştirilen “Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu”nu Türkçe eğitimi bağlamında inceleyerek kılavuzun ölçme-değerlendirme anlayışını, bağlam temelli soru yapısını ve soru yazım sürecini ortaya koymaktır. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman incelemesi desenine dayalı olarak yürütülmüştür. Veri kaynağını Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2026 yılında yayımlanan ilgili kılavuz oluşturmakta olup veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sürecinde kılavuz; ölçme-değerlendirme yaklaşımı, bağlam temelli soru yapısı, soru yazım süreci, sık yapılan hatalar ve Türkçe eğitimi açısından yansımalar gibi temalar çerçevesinde incelenmiştir. Elde edilen bulgular, kılavuzun ölçme-değerlendirme anlayışını bilgi odaklı yapıdan beceri ve süreç odaklı bir yapıya yönlendirdiğini göstermektedir. Bağlamın öğrencinin düşünme süreçlerini yönlendiren temel bir bileşen olarak ele alındığı ve çoktan seçmeli soruların üst düzey bilişsel becerileri ölçme potansiyeli taşıdığı belirlenmiştir. Bununla birlikte öğretmen yeterlikleri, mevcut ölçme kültürü ve uygulama koşulları nedeniyle bu yaklaşımın sahaya yansımasında çeşitli sınırlılıklar bulunduğu görülmüştür. Türkçe eğitimi bağlamında ise yaklaşımın metinle etkileşim, anlam kurma ve yorumlama süreçleriyle önemli ölçüde örtüştüğü; ancak mevcut uygulamaların çoğunlukla düşük düzey bilişsel becerilerle sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak kılavuzun etkili biçimde uygulanabilmesi için öğretmen eğitimi, ölçme-değerlendirme okuryazarlığı ve sistem düzeyinde düzenlemelerin gerekli olduğu ortaya konmuştur.
Keywords
Abstract
The purpose of this study is to examine the “Context-Based Multiple-Choice Question Writing Guide,” developed within the framework of the Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (Türkiye Century Education Model), in the context of Turkish language education, and to elucidate the guide’s approach to assessment, its context-based question structure, and the question-writing process. The study was conducted within a qualitative research framework, using a document analysis design. The data source consists of the relevant guide published by the Ministry of National Education in 2026, and the data were analyzed using descriptive analysis methods. During the analysis process, the guide was examined within the framework of themes such as the assessment approach, context-based question structure, question-writing process, common mistakes, and implications for Turkish language education. The findings indicate that the guide shifts the assessment approach from a knowledge-focused structure to a skills- and process-focused structure. It was determined that context is a fundamental component guiding students’ thinking processes, and that multiple-choice questions can assess higher-order cognitive skills. However, various limitations were observed in the implementation of this approach in practice, including teacher competencies, the existing assessment culture, and implementation conditions. In the context of Turkish language education, this approach aligns closely with processes of text interaction, meaning-making, and interpretation; however, current practices are largely limited to lower-level cognitive skills. Consequently, it has been established that teacher training, assessment literacy, and system-level reforms are necessary for the effective implementation of the guide.