Author :
Abstract
Bu çalışma, Karadeniz Havzası’nda kruvaziyer turizminin mekânsal dinamiklerini, özellikle Trabzon Limanı’nın stratejik rolüne odaklanarak incelemektedir. Araştırma, Trabzon’un bölgesel kruvaziyer turizm ağları içindeki konumunu değerlendirmeyi ve zaman içerisindeki gelişim seyrini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, 2011–2025 yılları arasındaki kruvaziyer gemi uğrakları ve yolcu sayıları gibi nicel veriler ile saha gözlemleri ve paydaş görüşlerinden elde edilen nitel bulguların birleştirildiği karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Elde edilen bulgular, Trabzon’un Karadeniz’in güney kıyısındaki stratejik konumu, önemli doğal ve kültürel çekim merkezlerine yakınlığı ve liman kenti kimliği sayesinde önemli avantajlara sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu özellikler, kruvaziyer yolcularına yönelik bütünleşik ve kısa süreli turizm rotalarının geliştirilmesine olanak tanımaktadır. Bununla birlikte, sonuçlar Trabzon’da kruvaziyer turizminin dalgalı ve kırılgan bir seyir izlediğini; bu durumun büyük ölçüde Karadeniz bölgesindeki jeopolitik gerilimler, İstanbul merkezli kruvaziyer rotalarındaki değişimler ve COVID-19 pandemisi gibi dışsal faktörlerden etkilendiğini göstermektedir. 2022 sonrası dönemde gözle görülür bir toparlanma yaşanmasına rağmen, mevcut büyüme eğilimi henüz tam anlamıyla istikrarlı ve sürdürülebilir bir gelişim yapısını yansıtmamaktadır. Çalışma, Trabzon’un Karadeniz kruvaziyer turizm ağındaki konumunu güçlendirebilmesi için liman altyapısının geliştirilmesi, liman-kent entegrasyonunun artırılması ve sürdürülebilirlik ile bölgesel iş birliği ekseninde stratejik planlamaların yapılması gerektiği sonucuna varmaktadır. Genel olarak çalışma, ikincil bir deniz havzasında kruvaziyer turizmine mekânsal temelli bir değerlendirme sunarak coğrafya literatürüne katkı sağlamakta ve Trabzon’un potansiyel bir bölgesel turizm merkezi olarak değişen rolünü ortaya koymaktadır.
Keywords
Abstract
This study examines the spatial dynamics of cruise tourism in the Black Sea Basin, with a particular focus on the strategic role of the Port of Trabzon. The research aims to evaluate Trabzon’s position within regional cruise tourism networks and analyse its development trajectory over time. A mixed-methods approach was adopted, combining quantitative data on cruise ship calls and passenger volumes (2011–2025) with qualitative insights derived from field observations and stakeholder perspectives. The findings reveal that Trabzon possesses significant advantages in terms of its strategic location on the southern Black Sea coast, its proximity to major natural and cultural attractions, and its historical identity as a port city. These features enable the development of integrated, short-duration tourism itineraries suitable for cruise passengers. However, the results also indicate that cruise tourism in Trabzon has followed a fluctuating and fragile pattern, largely influenced by external factors such as geopolitical tensions in the Black Sea region, changes to Istanbul-centered cruise routes, and the impacts of the COVID-19 pandemic. Despite a notable recovery after 2022, the current growth trend does not yet reflect a fully stable and sustainable development structure. The study concludes that, to strengthen its position in the Black Sea cruise tourism network, Trabzon requires improvements in port infrastructure, enhanced port–city integration, and strategic planning aligned with sustainability and regional cooperation. Overall, the study contributes to the geographical literature by providing a spatially grounded assessment of cruise tourism in a secondary maritime basin and highlights the evolving role of Trabzon as a potential regional tourism hub.