Author :
Abstract
Toplumsal cinsiyet, bireyin biyolojik özelliklerinin ötesinde, içinde bulunduğu toplum tarafından sosyokültürel süreçlerle inşa edilen özgün kimliğini temsil eder. Bu kimlik yapısının şekillenmesindeki ana unsurlardan biri, kültürün merkezinde yer alan dinî yaşam pratikleridir. Sosyolojik düzlemde toplumsal cinsiyet kavramı; makro ve mikro kuramlar çerçevesinde ele alınmış, biyolojik cinsiyet ile toplumsal beklentilerin çizdiği sınırlar netleştirilmeye çalışılmıştır. Bireyin sosyalleşme ve kimlik kazanma sürecinde kuşkusuz en belirleyici kurumlar din ve ailedir. Bu doğrultuda toplumsal cinsiyetin kapsamı, toplumların yapısına ve kültürel dinamiklerine göre farklılık arz etmektedir. Çoğu zaman her iki cinsiyet üzerinde de kısıtlayıcı bir baskı unsuru haline gelen bu algı, özellikle kadınların kendilerini gerçekleştirmeleri ve varlıklarını kanıtlamaları noktasında çeşitli engeller teşkil etmiştir. Modernleşme ve sekülerleşme dalgasıyla beraber dönüşüme uğrayan toplumsal cinsiyet tasavvuru, kadınların kamusal alanda daha aktif rol almalarına zemin hazırlamıştır. Türk Müslüman toplum yapısında ise kadınların geleneksel rollerle sınırlı temsil biçimleri değişime uğramış, ancak beraberinde farklı bağımlılık süreçleri de gündeme gelmiştir. Bu araştırmada, nicel araştırma desenlerinden tarama (survey) modeli kullanılmış; veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen bir anket formu aracılığıyla, kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenen 108 üniversite öğrencisinden toplanmış ve SPSS programı kullanılarak betimsel istatistik teknikleriyle (frekans ve yüzde dağılımları) analiz edilmiştir. Kadın haklarının merkeze alındığı bir zeminde, kadınları belirli kalıplara entegre etme çabaları, toplumsal cinsiyet kavramının evrilen niteliğini ve bu değişimi destekleyen istatistiksel verileri net bir biçimde ortaya koymaktadır.
Keywords
Abstract
Gender represents a unique identity constructed through sociocultural processes within a given society, extending beyond an individual’s biological characteristics. One of the primary elements in the formation of this identity structure is religious life practices, which serve as a fundamental building block of culture. Within a sociological framework, the concept of gender has been analyzed through macro and micro theories, attempting to delineate the boundaries between biological sex and the roles prescribed by society. Undoubtedly, religion and family stand as the most decisive social institutions in an individual’s socialization and identity formation. In this regard, the scope of gender varies according to social structures and cultural dynamics. This perception, which often becomes a restrictive instrument of pressure for both sexes, has created specific obstacles, particularly for women in proving their existence and achieving self-actualization. Influenced by modernization and secularization, evolving perceptions of gender have paved the way for women to participate more actively in the public sphere. In the context of Turkish Muslim society, while women's limited forms of representation within traditional roles have undergone transformation, new and different processes of subordination have also emerged. This study employed the survey model, one of the quantitative research designs; data were collected through a questionnaire developed by the researcher from 108 university students selected via convenience sampling, and analyzed using descriptive statistical techniques (frequency and percentage distributions) in SPSS. On a platform where women’s rights are prioritized, the efforts to integrate women into certain frameworks clearly demonstrate the evolving nature of gender concepts and the statistical data that validates this shift.
