GELİR EŞİTSİZLİĞİ VE SAĞLIK HİZMETLERİNE ERİŞİM ARASINDAKİ İLİŞKİ: SEÇİLİ OECD ÜLKELERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR ANALİZ
Author :
Abstract
Sağlık hizmetlerine erişim her insanın en temel hakkıdır. Sürdürülebilir kalkınmanın yolu öncelikle sağlıklı bir toplumdan geçmektedir. Bu kapsamda ülkeler vatandaşlarının sağlık hizmetlerine erişimini arttırmak için çalışmalar yürütmektedir. Sağlık hizmetlerine erişim ve hizmetlerin kapsayıcılığı ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. Bu çalışmada seçilmiş OECD üyesi ülkelerde gelir eşitsizliği ile sağlık hizmeti kullanımı arasındaki ilişki incelenmiş, bu ilişkinin ülkeler arasındaki farklılıkları ampirik olarak analiz edilmiştir. Çalışmada kullanılan veriler Dünya Bankası, Dünya Kalkınma Göstergeleri, Dünya Sağlık Örgütü-Küresel Sağlık Gözlemevi, Demografik ve Sağlık Araştırmaları ile İnsani Kalkınma Göstergeleri veri tabanından elde edilmiştir. 1995-2023 dönemine ait 29 yıllık veriler OECD üyesi gelişmiş ve gelişmekte olan 18 ülke için derlenmiş olup, söz konusu ülkeler için dengeli panel veri seti oluşturulmuştur. Sabit etkiler panel regresyon yöntemiyle gerçekleştirilen analiz sonucuna göre kişi başına düşen gelirdeki %1’lik artışın kişi başına düşen hekim başvurusunu ortalama 0,38 birim, hastaneye yatış oranını 0,33 birim arttırdığı ortaya konmuştur. Bölgesel heterojenik analiz sonucuna göre, bu etkinin seçili Avrupa OECD ülkelerinde (ort. 0,54), seçili Latin Amerika ülkeleri Kolombiya, Şili, Meksika ve Kosta Rika’ya göre (ort. 0,29) çok daha güçlü olduğu söylenebilmektedir. Bununla birlikte, yoğunlaşma indeksi bulguları çerçevesinde sağlık reformlarının gelir etkisini zayıflattığı ve hizmet kullanımında zengin yanlısı eşitsizliği azalttığı tespit edilmiştir. Bulgular, sağlık hizmeti kullanımında ülkeler arasındaki farklılıkların sadece bireysel gelir düzeyine ve gelir eşitsizliğine bağlı olmadığını, sağlık sisteminin finansman modeli ve sağlık politikalarına göre şekillendiğini göstermektedir.
Keywords
Abstract
Access to healthcare is a fundamental right of every individual. The path to sustainable development begins with a healthy society. In this context, countries are undertaking efforts to increase their citizens' access to healthcare. Access to healthcare and the comprehensiveness of healthcare services vary from country to country. This study examines the relationship between income inequality and the use of health services in selected OECD member countries and empirically analyzes the differences in this relationship across countries. The data used in the study were obtained from the World Bank, World Development Indicators, the World Health Organization The Global Health Observatory (The Demographic and Health Surveys), Human Development Reports database. Data spanning 29 years from 1995 to 2023 were compiled for 18 OECD member countries—both developed and developing—and a balanced panel dataset was created for these countries. According to the analysis conducted using the fixed-effects panel regression method, a 1% increase in per capita income was found to increase the number of physician visits per capita by an average of 0.38 units and the hospitalization rate by 0.33 units. Based on the results of the regional heterogeneity analysis, this effect is much stronger in selected European OECD countries (avg. 0.54) compared to selected Latin American countries—Colombia, Chile, Mexico and Costa Rica (avg. 0.29). Moreover, within the framework of the concentration index findings, health reforms were found to weaken the income effect and reduce pro-rich inequality in service utilization. The findings indicate that differences in health service utilization among countries are not solely dependent on individual income levels and income inequality, but are shaped by the health system's financing model and health policies.
