Author :
Abstract
Bu çalışma, eğitim kurumlarında değişim yönetimi süreçleri ile liderlik yaklaşımları arasındaki ilişkiyi kapsamlı bir literatür taramasıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada öncelikle değişim yönetimi kuramları (Lewin'in Üç Aşamalı Modeli, Kotter'ın 8 Adımlı Modeli, süreç odaklı modeller ve planlı değişim yaklaşımları) ele alınmış, eğitim kurumlarında değişimin özgün dinamikleri, değişimi tetikleyen faktörler, okul kültürü ve değişim ilişkisi ile değişime direnç kavramı incelenmiştir. İkinci bölümde liderlik kuramlarının evrimi ve eğitim bağlamı, değişim odaklı liderlik modelleri (dönüşümcü, vizyoner, öğretimsel, dağıtımcı, hizmetkâr liderlik) ve değişim lideri olarak okul müdürünün rolleri (vizyon oluşturma ve paylaşma, güven ve iş birliği kültürü inşa etme, mesleki gelişim ve kapasite oluşturma) analiz edilmiştir. Değişim sürecinde liderliğin rolü, değişimin başlatılması, uygulanması ve kurumsallaştırılması aşamaları bağlamında tematik olarak incelenmiştir. Geleceğin okulu paradigması çerçevesinde dijital dönüşüm ve teknoloji liderliği, esnek öğrenme ortamları ve fiziksel/mimari dönüşüm, bireyselleştirilmiş öğrenme ve yapay zeka, toplumla bütünleşmiş okul modeli ve paydaş liderliği ile sürdürülebilir değişim için liderlik kapasitesi konuları ele alınmıştır. Türkiye bağlamında yapılan değerlendirmede, ulusal aliteratürün metodolojik çeşitlilik ve güncel liderlik modelleri açısından uluslararası literatüre göre sınırlı kaldığı, ancak son yıllarda dijital dönüşüm farkındalığında olumlu gelişmeler yaşandığı tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, başarılı bir değişim yönetimi için planlı ve sistematik yaklaşımların benimsenmesi, değişim odaklı liderlik modellerinin etkin kullanılması ve geleceğin okulu için dijital dönüşüm, esnek öğrenme ortamları, bireyselleştirilmiş öğrenme, toplumla bütünleşme ve sürdürülebilirlik boyutlarını kapsayan bütüncül bir liderlik modeli önerilmiştir. Bu model, vizyoner, dönüşümcü, dağıtımcı ve teknolojik liderlik unsurlarını bir araya getirerek okulların geleceğe hazırlanmasında yol gösterici olmayı hedeflemektedir. Çalışma, eğitim yöneticilerine, politika yapıcılara ve araştırmacılara yönelik kapsamlı öneriler sunmaktadır.
Keywords
Abstract
This study aims to examine the relationship between change management processes and leadership approaches in educational institutions through a comprehensive literature review. The study first addresses change management theories (Lewin's Three-Stage Model, Kotter's 8-Step Model, process-oriented models, and planned change approaches), examining the unique dynamics of change in educational institutions, factors triggering change, the relationship between school culture and change, and the concept of resistance to change. The second section analyzes the evolution of leadership theories and their educational context, change-focused leadership models (transformational, visionary, instructional, distributive, servant leadership), and the roles of the school principal as a change leader (creating and sharing a vision, building a culture of trust and cooperation, professional development and capacity building). The role of leadership in the change process is examined thematically in the context of the stages of initiating, implementing, and institutionalizing change. Within the framework of the future school paradigm, topics such as digital transformation and technology leadership, flexible learning environments and physical/architectural transformation, personalized learning and artificial intelligence, the community-integrated school model, stakeholder leadership, and leadership capacity for sustainable change were addressed. In the assessment conducted in the Turkish context, it was determined that the national literature is limited compared to the international literature in terms of methodological diversity and current leadership models, but that positive developments have been experienced in digital transformation awareness in recent years. As a result of the study, a comprehensive leadership model was proposed for successful change management, encompassing digital transformation, flexible learning environments, personalized learning, community integration, and sustainability for the school of the future, through the adoption of planned and systematic approaches and the effective use of change-oriented leadership models. This model aims to guide schools in preparing for the future by bringing together visionary, transformational, distributive, and technological leadership elements. The study offers comprehensive recommendations for education administrators, policymakers, and researchers.
