HALK KÜLTÜRÜNÜN AKADEMİK BALE DİSİPLİNİ İÇİNDE YENİDEN ÜRETİMİ: KÖÇEKÇE ÜZERİNDEN RUSYA VE TÜRKİYE ÖRNEĞİ
Author :
Abstract
Bu çalışma, halk kültürünün akademik sanat formları içinde yeniden yapılandırılma sürecini Rusya ve Türkiye örnekleri üzerinden karşılaştırmalı bir yaklaşımla incelemektedir. Araştırmada, Rusya’da İgor Moiseyev tarafından geliştirilen sahne folkloru modeli ile Türkiye’de Cumhuriyet dönemi kültür politikaları çerçevesinde şekillenen bale anlayışı ve Devlet Halk Dansları Topluluğu’nun kurumsal yapısı birlikte ele alınmıştır. Moiseyev modeli, halk danslarını stilize ederek pedagojik ve kurumsal bir sistem içinde repertuvarlaştırırken; Türkiye örneğinde folklor hem akademik bale disiplini içinde yeniden yorumlanmış hem de devlet destekli halk dansları topluluğu aracılığıyla kurumsal bir temsil alanı kazanmıştır. Ulvi Cemal Erkin’in 1943 tarihli Köçekçe bestesi, folklorik malzemenin çok sesli müzik yapısı içinde yeniden üretilmesinin önemli bir örneğini oluşturmakta; bu müzikal dönüşüm daha sonraki bale uyarlamalarına estetik bir zemin hazırlamaktadır. 1973 yılında Alfred Rodriguez tarafından sahnelenen Köçekçe yorumu ile 1981 yılında Güloya Gürelli Aruoba’nın Düğün balesi ve Devlet Halk Dansları Topluluğu’nun sahne üretimleri, folklorik malzemenin farklı kurumsal bağlamlarda yeniden üretildiğini göstermektedir. Çalışma, folklorik dans unsurlarının sahne sanatlarında salt bir aktarım değil; estetik ve ideolojik bir yeniden kurgulama süreci olduğunu ortaya koymakta ve ulusal kimliğin sahne dili aracılığıyla inşa edilmesinde bale ve halk dansı kurumlarının rolünü tartışmaktadır.
Keywords
Abstract
This study examines the reconstruction of folk culture within academic art forms through a comparative framework focusing on Russia and Türkiye. The research analyzes Igor Moiseyev’s stage folklore model in Russia alongside the institutional formation of ballet and the State Folk Dance Ensemble in Türkiye within the context of Republican cultural policies. While the Moiseyev model systematized and institutionalized folk dances through stylization within a pedagogical and state-supported structure, in the Turkish case folklore was reinterpreted both within the discipline of classical ballet and through the institutional framework of a state-sponsored folk dance ensemble. Ulvi Cemal Erkin’s 1943 orchestral rhapsody Köçekçe represents a significant example of the transformation of folk material into a polyphonic musical structure, thereby providing an aesthetic foundation for subsequent ballet adaptations. The 1973 staging of Köçekçe by Alfred Rodriguez, the 1981 ballet Düğün choreographed by Güloya Gürelli Aruoba, and the productions of the State Folk Dance Ensemble demonstrate how folk material was reconstructed through different aesthetic and institutional strategies in stage performance. The study argues that folklore in stage arts does not function as a mere preservation or direct transfer of tradition; rather, it operates as an aesthetic and ideological reconfiguration shaped by cultural policy and institutional frameworks. Through this comparative analysis, the role of ballet and folk dance institutions in the construction of national identity through stage language is critically discussed.
