TURİSTİK ÜRÜN TERCİHİNDE TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI BELİRLEYEN FAKTÖRLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: ALANYA ÖRNEĞİ
Author :
Abstract
Turizm sektörü, tüketici tercihlerinin ekonomik, sosyal ve psikolojik faktörlerin etkileşimiyle şekillendiği dinamik bir yapıya sahiptir. Turistik ürün tercihlerinde yalnızca işlevsel özellikler değil; algılanan değer, sosyal çevre, statü beklentisi ve farklılaşma arzusu gibi sembolik unsurlar da belirleyici olmaktadır. Bu bağlamda tüketici davranışlarının anlaşılması, destinasyonların rekabet gücü kazanmasında önemli bir rol oynamaktadır. Tüketici davranışlarını etkileyen psikolojik faktörlerden biri olan snobizm, lüks ve ayrıcalıklı turistik ürünlere yönelik talebi açıklamada öne çıkan bir kavramdır. Snob ve Veblen etkileri, bireylerin toplumsal statü elde etme ve kendilerini diğer bireylerden ayırma isteği doğrultusunda fiyatı yüksek ve sınırlı erişime sahip turistik ürünleri tercih etmelerini ifade etmektedir. Bu çalışma, turistik ürün tercihlerinde tüketici davranışlarını belirleyen faktörleri incelemeyi ve snobizm olgusunun snob ve Veblen etkileri bağlamında bu tercihler üzerindeki rolünü Alanya destinasyonu özelinde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, 2024 yılı Ekim–Aralık döneminde Alanya’yı ziyaret eden 209 katılımcıdan anket yöntemiyle elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular, turistik ürün tercihlerinde psikolojik, ekonomik ve pazarlama temelli faktörlerin belirleyici olduğunu göstermektedir. Ayrıca gösterişçi tüketim eğiliminin yaş ve eğitim düzeyi ile negatif yönlü, yaşanılan ülke ile ise pozitif yönlü anlamlı ilişkiler sergilediği tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, turizm pazarlaması literatürüne katkı sunmakta ve destinasyon pazarlama stratejilerinin yalnızca demografik değil, psikolojik ve kültürel değişkenler temelinde kurgulanması gerektiğine işaret etmektedir.
Keywords
Abstract
The tourism sector has a dynamic structure in which consumer preferences are shaped by the interaction of economic, social, and psychological factors. When choosing tourism products, consumers are influenced not only by functional attributes but also by symbolic elements such as perceived value, social environment, status expectations, and the desire for differentiation. In this context, understanding consumer behavior plays a critical role in enhancing the competitiveness of destinations. Snobism, as one of the psychological factors influencing consumer behavior, has emerged as an important concept in explaining demand for luxury and exclusive tourism products. The snob and Veblen effects refer to individuals’ tendency to prefer high-priced and limited-access tourism products in line with their desire to attain social status and distinguish themselves from others. Accordingly, this study aims to examine the factors determining consumer behavior in tourism product preferences and to reveal the role of snobism within the framework of snob and Veblen effects in the context of the Alanya destination. The study is based on survey data collected from 209 visitors to Alanya between October and December 2024. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, and simple linear regression analysis were employed to analyze the data. The findings indicate that psychological, economic, and marketing-related factors play a significant role in tourism product preferences. Moreover, conspicuous consumption is found to be negatively associated with age and education level, while showing a positive relationship with country of residence. The results contribute to the tourism marketing literature and suggest that destination marketing strategies should be designed not only based on demographic characteristics but also by considering psychological and cultural factors.
