Author :
Abstract
Bu çalışma, sanat tarihinde doğru konumlandırılmış iki kavram ele alarak, imgenin anlam ve zamanla kurduğu çok katmanlı ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Palimpsest, ilk anlamıyla silinmiş bir metnin üzerine yazılan yeni metni ifade ederken, bu araştırmada sanat eserinin tarihsel süreklilik içinde taşıdığı izler, silinmeler ve yeniden yazımların kavramsal bir modeli olarak ele alınmaktadır. Yeniden üretilen sanat eserleri, yalnızca önceki imgelerin kopyaları olarak değil; aksine, farklı tarihsel, kültürel ve ideolojik bağlamların üst üste binmesiyle oluşan anlamsal yoğunluk alanları olarak değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında Donatello, Leonardo da Vinci, Diego Velázquez, Vincent Van Gogh, Marcel Duchamp, Walker Evans ve Andy Warhol gibi sanatçıların sanat tarihinin ikonik eserleri örneklem olarak ele alınmış; bu eserlerin farklı dönemlerdeki yeniden üretimleri özgünlük, tekrar, yazar/sanatçı kimliği ve zaman kavrayışı bağlamında analiz edilmiştir. Bu çerçevede yeniden üretim, modernist özgünlük anlayışını aşarak postmodern düşünceyle birlikte eserin tekil zamanını parçalayan ve onu eşzamanlı ile artzamanlı okumaya açan bir pratik olarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte araştırma, yeniden üretim olgusunun dijital kültürde geçirdiği dönüşüme odaklanarak tartışmayı güncel bir zemine taşımaktadır. Sherrie Levine’in kurumsal eleştiriyi görünür kılan sahiplenme stratejileri ile Michael Mandiberg’in internet temelli müdahaleleri karşılaştırmalı olarak ele alınmakta; yeniden üretimin günümüzde özgünlük tartışmasından çok dolaşım ağları, erişim rejimleri ve değer üretim mekanizmaları bağlamında anlam kazandığı savunulmaktadır. Ayrıca Genco Gülan ve Özlem Şimşek gibi sanatçıların yerel sanat tarihine yönelen müdahaleleri, appropriation’ın yalnızca Batı kanonuna yönelik bir eleştiri olmadığını, kültürel belleğin palimpsestik biçimde yeniden yazılmasına imkân tanıyan çoğul bir yöntem olarak işlediğini göstermektedir. Araştırma, yeniden üretilen sanat eserlerinin palimpsest yapısının, sanat tarihini doğrusal bir ilerleme olarak değil; katmanlı, kesintili ve çoğul zamanlardan oluşan bir alan olarak yeniden düşünmeyi mümkün kıldığını ileri sürmektedir. Bu yönüyle çalışma, daha çok palimpsest kavramı yalnızca bir metafor olarak değil, sanat tarihsel çözümlemede kullanılabilecek eleştirel ve analitik bir araç olarak konumlandırmayı hedeflemektedir.
Keywords
Abstract
This study examines two properly situated concepts in art history in order to explore the multilayered relationship between the image, meaning, and temporality. While the term palimpsest originally refers to a manuscript on which a new text is written over an erased one, in this research it is conceptualized as a model for understanding the traces, erasures, and rewritings that artworks carry within historical continuity. Reproduced artworks are therefore considered not merely as copies of prior images, but as dense fields of meaning formed through the superimposition of different historical, cultural, and ideological contexts. Within this framework, iconic works by artists such as Donatello, Leonardo da Vinci, Diego Velázquez, Vincent Van Gogh, Marcel Duchamp, Walker Evans, and Andy Warhol are examined as case studies; their reproductions across different periods are analyzed in relation to originality, repetition, authorship/artist identity, and conceptions of time. In this context, reproduction is evaluated as a practice that transcends modernist notions of originality and, with the emergence of postmodern thought, fragments the singular temporality of the artwork, opening it to both synchronic and diachronic readings. Furthermore, the research brings the discussion into a contemporary framework by focusing on the transformation of reproduction within digital culture. The institutional critique made visible through Sherrie Levine’s strategies of appropriation is examined comparatively alongside Michael Mandiberg’s internet-based interventions, arguing that reproduction today derives its significance less from debates on originality and more from issues of circulation networks, regimes of access, and mechanisms of value production. Additionally, the interventions of artists such as Genco Gülan and Özlem Şimşek, who engage with local art historical imagery, demonstrate that appropriation functions not only as a critique of the Western canon but also as a plural method that enables the palimpsestic rewriting of cultural memory. The study ultimately argues that the palimpsestic structure of reproduced artworks makes it possible to reconsider art history not as a linear progression, but as a layered, discontinuous, and plural field of temporalities. In this sense, the concept of the palimpsest is positioned not merely as a metaphor, but as a critical and analytical tool applicable to art historical analysis.
