KONUT YERLEŞİMLERİ VE ÇEVRESİNDE DAYANIKLILIK, KAPSAYICILIK VE UYARLANABİLİRLİK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
Author :
Abstract
Konut, bireylerin barınma gereksinimlerinin karşılandığı fiziksel bir yapı olmanın ötesinde toplumsal ilişkilerin, kimliklerin ve cinsiyet rollerinin yeniden üretildiği temel bir mekânsal düzlemdir. Çalışma, toplumsal cinsiyet perspektifinden hareketle çalışan kadınların konut çevresindeki mekânsal deneyimlerini, kapsayıcılık ve uyarlanabilirlik ilkeleri doğrultusunda incelemeyi amaçlamaktadır. Türkiye’nin farklı kentlerinde yaşayan 174 kadın katılımcıyla yürütülen araştırmada, anket yöntemiyle elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 22 programında analiz edilmiştir. “Konut Yerleşimlerinde Kapsayıcılık, Uyarlanabilirlik ve Kentsel Dayanıklılık Algısı Ölçeği”nin faktör analizi sonucunda üç temel boyut belirlenmiştir: Kentsel Dayanıklılık ve Güvenlik, Sosyal Uyarlanabilirlik ve Aidiyet ile Kapsayıcı Fiziksel Erişilebilirlik. Çalışma, toplumsal cinsiyet duyarlılığı çerçevesinde konutu; toplumsal ilişkilerin, güç dinamiklerinin ve gündelik yaşam pratiklerinin şekillendiği bir sosyal mekân olarak ele almaktadır. Bu doğrultuda, kadınların hem ücretli iş yaşamında hem de ev içi bakım emeğinde üstlendikleri rollerin, mekânsal erişim, güvenlik ve sosyal aidiyet açısından özgül kırılganlıklar yarattığı saptanmıştır. Elde edilen bulgular, kadınların yaşam kalitesini artıran konut yerleşimlerinin erişilebilir, güvenli, sosyal etkileşimi destekleyen ve esnek mekânsal örgütlenmelere sahip olması gerektiğini göstermektedir. Bu çerçevede çalışma, kapsayıcılık, uyarlanabilirlik ve toplumsal cinsiyet eşitliği ekseninde geliştirilecek dayanıklı konut politikalarının, kadınların mekânsal deneyimlerini güçlendirmede ve kentsel yaşama katılımlarını artırmada temel bir araç olabileceğini vurgulamaktadır. Böylelikle araştırma, toplumsal cinsiyet duyarlılığına dayalı konut tasarımı ve planlaması alanına özgün bir kuramsal ve metodolojik katkı sunmaktadır.
Keywords
Abstract
Housing constitutes a fundamental spatial plane where social relations, identities, and gender roles are reproduced, extending beyond its definition as a physical structure that merely satisfies the basic need for shelter. The study aims to examine the spatial experiences of working women in their homes and residential environments from a gender-sensitive perspective, in line with the principles of inclusivity and adaptability. Conducted with 174 female participants living in various cities across Turkey, the research analyzed the data obtained through a questionnaire using IBM SPSS Statistics 22. As a result of the factor analysis of the “Perception Scale of Inclusivity, Adaptability, and Urban Resilience in Housing Settlements,” three main dimensions were identified: Urban Resilience and Safety, Social Adaptability and Belonging, and Inclusive Physical Accessibility. This study addresses housing, within the framework of gender sensitivity, as a social space in which social relations, power dynamics, and everyday life practices are shaped. Accordingly, it was found that women’s roles in both paid employment and unpaid domestic care create specific vulnerabilities in terms of spatial accessibility, safety, and social belonging. The findings indicate that housing environments enhancing women’s quality of life should be accessible, safe, socially interactive, and spatially flexible. In this context, the study emphasizes that resilient housing policies developed around inclusivity, adaptability, and gender equality can serve as key instruments for strengthening women’s spatial experiences and promoting their participation in urban life. Thus, the research provides an original theoretical and methodological contribution to the field of gender-sensitive housing design and planning.
