Günümüzde yapılar, yapım aşamasından kullanım aşamasına ve ardından yıkım süreçlerine kadar yüksek enerji tüketimi ile çevre sorunlarının oluşumunda oldukça etkilidir. Bu sorunların azaltılmasında yapıların çevre dostu ve enerji verimli şekilde tasarlanması önem taşımaktadır. Yapıların enerji verimli hale getirilmesinde, tarih boyunca farklı bölgelerde ve iklim koşullarında inşa edilen kültürel miras yapılarında günümüze ışık tutacak birçok yararlı nokta bulunmaktadır. Farklı tarihsel dönemlerde inşa edilen kültürel miras yapıları günümüzdeki kadar sanayileşmenin olmadığı, bünyesinde yere özgü pasif tasarım yaklaşımlarını barındırırlar. Günümüz sürdürülebilir yapı üretimi arayışları bağlamında aktif sistemler yerine pasif sistemlerin uygulandığı yaklaşımlar çevrenin korunmasında büyük önem arzetmektedir. Çalışmanın amacı, günümüzün sürdürülebilir, enerji verimli yapı üretimini gerçekleştirme hedefi doğrultusunda tarihi yapılarda uygulanan çözüm yöntemlerini araştırmak ve ortaya koymaktır. Belirlenen amaç kapsamında Malatya ilinde bulunan Darende, Arapgir ve Yeşilyurt bölgelerinde farklı iklim özelliklerine ve tasarım yaklaşımlarına sahip, tarihi yapıların enerji verimliliği kriterleri bağlamında, tablo ve şekiller arayıcılığı ile analizleri yapılmıştır. Çalışmada ilk olarak detaylı bir biçimde literatür incelenmiş, bölgede bulunan tarihi yapılarda enerji verimlilik kapsamında geliştirilen yaklaşımlar tespit edilmiştir. Ardından tarihi yapılar kapsamında değerlendirmek için uygun enerji verimlilik kriterleri literatürden bulunmuş ve analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışma ile Malatya ili ilçelerinde yer alan tarihi yapılarda bölgelerinin özelliklerine göre iklim ve topoğrafayaya uyumlu enerji verimli tasarım yaklaşımları belirlenmiştir. Aynı coğrafya içerisinde farklı ilçelerde değişen şartlara göre geliştirilen çeşitli çözüm yaklaşımları saptanmıştır.
Today, structures are quite effective in formation of environmental problems with high energy consumption from construction phase to usage phase and then demolition processes. In reducing these problems, it is important to design structures in an environmentally friendly and energy efficient manner. In making structures energy efficient, there are many useful points that will shed light on the present day in cultural heritage structures built in different regions and climate conditions throughout history. Cultural heritage structures built in different historical periods contain passive design approaches specific to place where there was not as much industrialization as today. In the context of today's sustainable building production searches, approaches where passive systems are applied instead of active systems are great importance in protecting the environment. The purpose of the study is investigate and present the solution methods applied in historical structures in line with the goal of achieving today's sustainable, energy efficient building production. Within the scope of the determined purpose, historical structures with different climate characteristics and design approaches in Darende, Arapgir and Yeşilyurt regions in Malatya province were analyzed in context of energy efficiency criteria through tables and figures. In study, firstly, the literature was examined in detail and the approaches developed within the scope of energy efficiency in historical structures in region were determined. Then, appropriate energy efficiency criteria were found from the literature to evaluate within the scope of historical structures and analyses were performed. With the study, energy efficient design approaches suitable for climate and topography were determined in historical structures located in districts of Malatya province according to the characteristics of the regions. Various solution approaches developed according to the changing conditions in different districts within the same geography were determined.