ISSN:2148-2489

PROUST’UN ROMANLARINDA DEĞİŞİM VE GERÇEĞİN KEŞFİNDE ZAMANIN ROLÜ


Zaman, birçok yazarın yapıtının ana temasını oluşturmuştur. Marcel Proust’un Kayıp Zaman İzinde (A la Recherche du Temps Perdu) başlığı altında topladığı yedi ciltlik “nehir romanı” nın ana teması zamandır. Yazar, zaman konusunu birçok açıdan irdelemiştir. Romanın anlatıcı-kahramanı, önce takvim ve saatlerle ölçülebilen zaman kavramını yok saymakta, psikolojik (kişisel, görece) zamanı farklı yöntemlerle sunmaya çaba sarf etmekte, fakat sonunda çevresinde ve kendisinde meydana gelen değişimlerde zamanın etkin rol oynadığının bilincine varmaktadır. Tüm uğraşlarına karşın etkisinden kurtulamadığı zamanı yazar, kişi, toplum, nesne ve mekân üzerinde yarattığı değişikler açısından ele almaya çalışır. Kişilerin zamanla nasıl bir değişime uğradığına dikkat çekmek için, zamanın ilerleyişine paralel olarak kişilerde meydana gelen fiziksel ve ruhsal değişmeler ve gelişmeler incelenmiştir. Proust’un romanlarında toplum da zamanın gücünden nasibini alır, zira zaman toplumun da değişmesine neden olmuştur. Toplumda zamanla değerler ve bakış açılarında değişimler yaşanmaya başlamıştır. Zamanın nesne ve mekân üzerinde de etkisi söz konusudur. Mekanlar da zamanla değişmiştir. Zaman, gerek insan ve gerekse nesne/mekan üzerinde sürekli bir tehdit unsuru olarak değerlendirilmektedir. Tüm zaman dışı olma ve sonsuzluğu yakalama uğraşlarına karşın, zamanın yıkıcı gücü, kişiler, nesne/mekanlar üzerinde kendini hissettirmektedir. Proust, bir yandan zamanı bütün varlıkları değiştirip yok eden bir sorun olarak görürken, diğer yandan da gerçeğin keşfedilmesinde olumlu bir faktör olarak değerlendirmektedir, bir başka deyişle insanı ve toplumu değiştiren ve geliştiren bir süreç olarak göstermektedir. Yedi ciltlik şaheserin son cildi olan Yakalan Zaman anlatıcı-kahramanın gözünde gerçeğin zamanla keşfinin bir belgesi niteliğindedir. Bu bağlamda Proust’un romanı bir deneyim ve öğrenme romanıdır denilebilir. Proust, gerçeğin keşfinde zamanı çok hassas bir şekilde kullanan ve bunu çok özgün bir şekilde yansıtan dünya edebiyatındaki nadir yazarlardan birisidir. Proust’un reddetmeye çalıştığı zaman nihayetinde her konuda gücünü ve etkisini gösterir. Aslında kayıp zamandan öte, Proust’un gerçeğin peşinde olduğu ve bunu keşfedebilmesinde zamanın bir araç olduğu söylenebilir. Proust, bir yandan yaşam devam ederken, diğer yandan da değişimin sürekli devam ettiğine dikkat çekmek istemektedir. Bir başka deyişle yaşam devam ettikçe değişim de kaçınılmazdır. Bu çalışmada Marcel Proust’un romanlarında zaman konusu, kişi, toplum, nesne ve mekân unsurları üzerinde yarattığı değişimler ile gerçeğin keşfinde oynadığı rol açısından ele alınmaktadır.


Keywords


Zaman, kişi, toplum, değişim, gerçeğin keşfi.

Author: Rıfat GÜNDAY
Number of pages: 1-13
DOI: http://dx.doi.org/10.29228/ASOS.36764
Full text:
The Journal of Academic Social Sciences
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.