Author :
Abstract
Nahid Sırrı Örik’in Kıskanmak adlı romanı, ana karakter Seniha’da yüzeyde kıskançlık olarak beliren derin yapıda ise “hınç”a dayanan bir duygulanımın kurgusal inşası etrafında şekillenir. Roman Seniha’nın özellikle annesinden gördüğü sistematik dışlanmanın, sevgi yoksunluğunun telafi edilemeyen bir iç kapanmaya ve intikam arzusuna dönüşüm seyrini gösterir. Bu durum ağabeyi Halit karşısında çeşitli haksızlıklara uğrayan ve görmezden gelinen Seniha’nın ruhunda, çirkinlik damgası altında giderek büyüyen bir “hınç”ın oluşmasına neden olur. Çalışmada Seniha’nın bedeni etrafındaki aşağılayıcı söylemlerin, onun sevgiye ve şefkate erişimini engelleyen bir kurgu üretmesi ve bu kurgunun zamanla “hınç”ı besleyerek “ressentiment”a dönüşmesi tartışılacaktır. Kıskanmak, “hınç”ı ahlaki bir sapma olarak değil toplumsal cinsiyetin, beden politikalarının ve aile içi eşitsizliğin ürettiği bir sonuç olarak görünür kılar. Ancak çalışma, “hınç”ın özneyi kimi kez eyleme sevk eden, adalet talebini canlı tutan yönü ile eyleme dönüşemeyip bastırıldığında onu içten içe kemiren yıkıcı boyutu arasındaki ayrımı görünür kılmayı amaçlamaktadır. Bu ayrım, Nietzsche ve Max Scheler’ın “hınç” ve “ressentiment” üzerine geliştirdikleri düşünceler ekseninde ele alınacak ve Seniha’nın yaşadığı dönüşümün yalnızca bireysel bir ruh hâli değil toplumsal koşulların ürettiği bir sonuç olduğu işaret edilecektir.
Keywords
Abstract
Nahid Sırrı Örik’s novel Kıskanmak is structured around the fictional construction of an affective state that appears on the surface as jealousy but is rooted more deeply in “resentment” as embodied in the protagonist, Seniha. The novel traces how the systematic exclusion and deprivation of maternal affection that Seniha experiences gradually transform into an irreparable withdrawal and a desire for revenge. Subjected to various injustices and neglect in comparison to her brother Halit, Seniha develops a growing “resentment” under the stigma of being labeled “ugly,” a stigma that increasingly shapes her inner world. This study examines how the humiliating discourses surrounding Seniha’s body produce a narrative framework that obstructs her access to love and compassion, and how this framework gradually nourishes resentment, ultimately transforming it into “ressentiment”. Kıskanmak renders resentment visible not as a moral deviation, but as an outcome produced by gender norms, body politics, and intra-familial inequality. The article aims to illuminate the distinction between “resentment” as a force that can motivate action and sustain a demand for justice, and its destructive dimension when it fails to transform into action and instead corrodes the subject internally. This distinction will be examined through the theoretical perspectives of Nietzsche and Max Scheler on “resentment” and “ressentiment”, emphasizing that Seniha’s transformation should be understood not merely as an individual psychological condition but as a consequence shaped by social structures.
